Josef Koudelka

Έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη
Γιάννης Δήμου, Φανή Κωνσταντίνου

2008 | 50‘ | Αθήνα

Η εκπομπή σκιαγραφεί το πορτρέτο του Τσέχου φωτογράφου και μέλους του πρακτορείου Magnum από το 1975 Josef Koudelka  / Γιόζεφ Κουντέλκα (γ. 1938). Αφορμή του αφιερώματος αποτελεί η πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεση του J. Koudelka στην Ελλάδα στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς. Η Κατερίνα Ζαχαροπούλου καλωσορίζει στο στούντιο της Εποχής των Εικόνων τον επιμελητή της έκθεσης, φωτογράφο και διευθυντή της Apeiron Photos Γιάννη Δήμου (γ. 1944). 

Η συζήτηση ανιχνεύει το στίγμα της σαραντάχρονης πορείας του J. Koudelka στον χώρο της σύγχρονης φωτογραφίας, την ιστορική σημασία των φωτογραφιών του ως εξαίρετου δείγματος φωτορεπορτάζ πολέμου, καθώς και τη σύνδεσή τους με τις πολιτικές συγκυρίες της εποχής. Η έκθεση ήταν χωρισμένη σε ενότητες που ακολουθούσαν την αφηγηματική δομή της χρονικής ακολουθίας. Η πρώτη ενότητα ήταν το «Ξεκίνημα», με το πρώιμο φωτογραφικό έργο του J. Koudelka από το 1958 έως το 1961. Στη δεύτερη ενότητα παρουσιάζονταν οι «Αναζητήσεις», με φωτογραφικά έργα που προσεγγίζουν πειραματισμούς στην έκφραση. Ακολουθούσε η ενότητα με τους «Τσιγγάνους», που  αποτυπώνει την επαφή με τη συγκεκριμένη εθνοτική κοινότητα, και τέλος η ενότητα «Εισβολή», με τη φωτογραφική μαρτυρία της εισβολής των στρατευμάτων του Συμφώνου της Βαρσοβίας στην Πράγα τον Αύγουστο του 1968.

Τα δύο τελευταία κεφάλαια της εκθεσιακής αφήγησης περιελάμβαναν τις «Εξορίες», φωτογραφικά  έργα που αποπνέουν μοναξιά και αποξένωση, αισθήματα που και ο ίδιος ο J. Koudelka βίωνε ως αυτοεξόριστος, και το «Χάος», όπου ο βασικός θεματικός άξονας είναι η απελπιστική κατάσταση του φυσικού τοπίου, μια προειδοποίηση για έναν κόσμο αποτυπωμένο σε πανοραμικές φωτογραφίες που χάνεται αμετάκλητα

Στο επεισόδιο προβάλλεται η συζήτηση της Κ. Ζαχαροπούλου με τον J. Koudelka που πραγματοποιήθηκε στον χώρο της έκθεσή του στο Μουσείο Μπενάκη. Ο J. Koudelka μιλά για την ομορφιά που ανακαλύπτει στα πιο απρόσμενα μέρη και στις πιο οριακές ανθρώπινες καταστάσεις με τρόπο υπαρξιακό και βαθιά ανθρώπινο. Αναφέρεται ακόμη στη σχέση του με τον Θεόδωρο Αγγελόπουλο και περιγράφει στιγμές από τη συνεργασία τους κατά τα γυρίσματα της ταινίας «Το Βλέμμα του Οδυσσέα». Η εκπομπή, τέλος, συναντά την συνεπιμελήτρια της έκθεσης και υπεύθυνη του Φωτογραφικού Αρχείου του Μουσείου Μπενάκη Φανή Κωνσταντίνου.